A gepatiti (Botkin kasalligi)
A gepatiti (Botkin kasalligi) – virusli jigar yallig‘lanishi bo‘lib, odatda surunkali shaklga o‘tmaydi va jigarni chuqur, qaytmas zararlanishiga olib kelmaydi.
Qanday yuqadi?
- iflos suv orqali;
- yuqumlangan oziq-ovqatlar orqali;
- maishiy kontakt (qo‘l, buyumlar, idish-tovoqlar) orqali;
- jinsiy yo‘l bilan ham yuqishi mumkin.
A gepatiti ko‘proq:
- sanitariya-gigiyena sharoiti yomon hududlarda;
- rivojlanayotgan mamlakatlarda uchraydi.
Bunday joylarda 10 yoshgacha bo‘lgan bolalarning 90%i A gepatitini boshdan kechiradi.
Belgilari:
- teri va skleraning sarg‘ayishi;
- siydikning to‘q ranglanishi;
- najas rangining oqarishi;
- ishtahaning yo‘qolishi;
- tana haroratining ko‘tarilishi;
- ko‘ngil aynishi, qayt qilish.
Belgilar odatda asta-sekin kuchayadi, kasallik 2–7 hafta davom etishi mumkin.
E’tiborli jihat:
Kasal odam:
- belgilar paydo bo‘lishidan taxminan 2 hafta oldinyoq yuqumli bo‘ladi.
Ko‘pchilik A gepatitini simptomsiz o‘tkazadi, bu infeksiyani nazorat qilishni qiyinlashtiradi va uning tarqalishini osonlashtiradi. Kasallikni bir marta boshdan kechirgan odamda umrboqiy immunitet hosil bo‘ladi.
Qanday himoyalanish mumkin?
A gepatitining maxsus davosi yo‘q, asosan simptomatik terapiya qilinadi.
Asosiy profilaktika choralari:
A gepatitiga qarshi emlash:
- 2 doza: 1-doza va 6 oydan keyin 2-doza;
- Qozog‘istonda 2 yoshdan boshlab bolalar A gepatitiga qarshi bepul emlanadi (poliklinikalarda);
- kattalar uchun — xususiy vaksinatsiya markazlarida pullik asosda.
Qo‘l gigiyenasi:
- har bir ovqatdan oldin;
- hojatxonadan keyin;
- jamoat joylaridan so‘ng qo‘lni sovunlab yuvish.
Suv xavfsizligi:
- xom, qaynatilmagan kran suvini ichmaslik;
- ayniqsa A gepatiti epi-noqulay hududlarda faqat qaynatilgan yoki idishlangan (butilkadagi) suvdan foydalanish.
