Pnevmokokk infeksiyasiga qarshi vaksina himoya qiladigan infeksiyalar
Pnevmokokk infeksiyalari — Streptococcus pneumoniae bakteriyasi chaqirgan infeksiyalar bo‘lib, turli xil kasalliklarga sabab bo‘ladi.
Pnevmokokk infeksiyasi kasallangan odam gapirganda, yo‘talaganda yoki aksirganda havoga chiqadigan mayda tomchilar orqali tarqaladi; ushbu tomchilarda infeksiya qo‘zg‘atuvchilari bo‘ladi. Atrofdagi odamlar ushbu havoni nafas orqali qabul qilib, virus/bakteriyani yuqtirib olishlari mumkin. Shuningdek, burun va tomoqdan chiqadigan zararlangan chiqindilar bilan ifloslangan qo‘l, sochiq va boshqa buyumlar orqali ham infeksiya yuqishi mumkin.
Pnevmokokk infeksiyasining simptomlari chaqirilgan kasallik turiga bog‘liq. O‘rtacha inkubatsiya davri 1–3 kun. Umumiy klinik manzarada quyidagi simptomlarni ajratib ko‘rsatish mumkin:
• tana haroratining beqaror bo‘lishi
• terida toshma
• nevrologik buzilishlar
• bosh og‘rig‘i
• nafas olishning qiyinlashishi
• titroq va isitma
• nafas qisishi
• yorug‘likdan qo‘rqish
Asoratlar
Pnevmokokk infeksiyalari jiddiy kasalliklar — masalan, meningit, sepsis va pnevmoniyaga, shuningdek yengil, ammo keng tarqalgan infeksiyalar — sinusit va o‘rta quloq otitlariga sabab bo‘ladi.
Pnevmokokk infeksiyalari dunyo bo‘ylab kasallanish va o‘lim sabablaridan biri hisoblanadi.
Pnevmokokk infeksiya asoratlarining oldini olish emlash orqali mumkin.
Pnevmokokk vaksinasiga umumiy qarshi ko‘rsatmalar
Doimiy qarshi ko‘rsatmalar:
mazkur vaksinaning avvalgi dozasini yuborgandan so‘ng 48 soat ichida rivojlangan kuchli reaksiya (tana haroratining 40 °C va undan yuqoriga ko‘tarilishi, uch soat va undan ortiq davom etuvchi uzoq, odatdan tashqari yig‘lash sindromi, febril yoki haroratsiz sudorogalar, gipotonik-giporeaktiv sindrom);
vaksinaning avvalgi dozasini yoki uning istalgan komponentini yuborishdan so‘ng rivojlangan og‘ir allergik reaksiya (jumladan anafilaksiya). Vaksinatsiyadan so‘ng 7 kalendar kuni ichida, boshqa aniq sabab bilan bog‘liq bo‘lmagan holda rivojlangan ensefalopatiya (koma, ongning pasayishi yoki uzoqqa cho‘ziluvchi sudorogalar).
Vaqtinchalik qarshi ko‘rsatmalar:
markaziy nerv tizimining o‘tkir kasalliklari (meningit, ensefalit, meningoensefalit) — vaksinatsiya to‘liq sog‘aygandan keyin bir oygacha kechiktiriladi;
o‘tkir glomerulonefrit — sog‘aygandan 6 oy o‘tgach emlash amalga oshiriladi, nefrotik sindromda — kortikosteroidlar bilan davo tugaguniga qadar kechiktiriladi;
har qanday temperaturada kechuvchi o‘rta va og‘ir darajadagi o‘tkir infeksion va noinfeksion kasalliklar — vaksinatsiya sog‘aygandan 2–4 hafta o‘tgach ruxsat etiladi;
turli patologiyalarda steroidlarni, shuningdek, immunosupressiv xossaga ega bo‘lgan boshqa preparatlarni qo‘llash.
Istisno: leykozlar, organ va to‘qima ko‘chirib o‘tkazilgan bemorlar, aplastik anemiya, immun trombotsitopeniya va qonning boshqa kasalliklari; bunday bemorlarga ayrim vaksinalar (gripp, B gepatiti, pnevmokokkka qarshi) gematolog, immunolog yoki boshqa mutaxassislar xulosasiga ko‘ra tavsiya etilishi mumkin;
surunkali kasalliklarning kuchayishi va progressiyasi — vaksinatsiya kechiktiriladi va barqaror remissiya davrida o‘tkaziladi;
progressirlovchi yoki noustuvor nevrologik buzilishlar, nazorat qilinmaydigan sudorogalar yoki progressirlovchi ensefalopatiya — vaksinatsiya davolash tugab, holat to‘liq barqarorlashguniga qadar kechiktiriladi.
Nojo‘ya ta’sirlar (pnevmokokk vaksinasi)
• ishtahaning pasayishi
• harorat ko‘tarilishi; asabiylik; og‘riq, noxushlik, qizarish, shish yoki qattiqlashish inʼeksiya joyida; uyquchanlik; bezovta uyqu
• inʼeksiya joyida 2,5–7,0 sm diametrida qizarish, qattiqlashish, shish (buster dozadan so‘ng va 2–5 yoshli kattaroq bolalarda)
• qayt qilish, diareya
• 39 °C dan yuqori harorat; harakatga halal beruvchi inʼeksiya joyidagi og‘riq, 2,5 sm dan 7,0 sm gacha diametrida qizarish, qattiqlashish, shish (boshlang‘ich emlash kursidan so‘ng)
• terida toshma
• tirishish xurujlari (konvulsiyalar), jumladan yuqori harorat tufayli
• allergik toshma (qichishuvchi krapivnitsa yoki shunga o‘xshash toshma)
• inʼeksiya joyida 7 sm dan katta diametrida qizarish, shish yoki qattiqlashish, ko‘p yig‘lash
• kollaps yoki shoksimon holat (gipotonik-giporeaktiv epizod)
• allergik reaksiyalar (gipersenzitivlik), jumladan yuz va/yoki lab shishi, nafas olishning qiyinlashishi
Vaksinalar tarkibi, qo‘llanilishi va ko‘rsatmalari haqida batafsil ma’lumotni rasmiy veb-saytdan olish mumkin — ndda.kz/category/vakciny
Manba: egu.kz
