Xavfsiz bog‘cha: bullingni oldini olish

Dr. Bahtiyar Khasanov

Bezorilik (bulling) jamiyatning eng kichik a’zolariga, jumladan, bog‘chaga boradigan bolalarga ham ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan jiddiy muammodir. Bolalar bog‘chasidagi bulling bolalar uchun uzoq muddatli salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, shuning uchun bu muammoni tushunish, uning oldini olish va bulling holatlariga darhol javob berish muhimdir.

Bolalar bog‘chasidagi bulling jismoniy zo‘ravonlik, og‘zaki tahdidlar, guruhdan ajratib qo‘yish, haqorat qilish, tahdid qilish va qo‘rqitish kabi turli shakllarda namoyon bo‘lishi mumkin. Bunga turli sabablar, jumladan, ijtimoiy muloqot ko‘nikmalarining yetishmasligi, boshqalar ustidan hukmronlik qilish istagi, o‘zini qadrlashning pastligi va hatto oiladagi muammolar sabab bo‘lishi mumkin.

Bezorilikning oldini olish

Xavfsiz va qo‘llab-quvvatlovchi muhit yaratish:
Bolalar bog‘chasida o‘zlarini himoyalangan va hurmatli his qiladigan muhitni yaratish muhimdir. Bu farqlarni hurmat qilish, his-tuyg‘ularni tushunish va hamkorlikni rag‘batlantirishni o‘z ichiga oladi.

Hissiy ko‘nikmalarga o‘rgatish:
Bolalarda hissiy savodxonlikni rivojlantirish ularga o‘z his-tuyg‘ularini tushunishga, ularni so‘zlar bilan ifodalay olishga va ziddiyatlarni hal qilishning konstruktiv usullarini topishga yordam beradi.

Rahbarlik va yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish namunasi:
Maktabgacha ta'lim muassasasidagi barcha hodimlar hurmat va hamdardlik xulq-atvorida namuna bo‘lishlari kerak. Ular zo‘ravonlik holatlariga aralashib, barcha bolalar uchun xavfsizlik va qo‘llab-quvvatlashni ta’minlashlari kerak.

Kuzatuv va monitoring tizimi:
Maktabgacha ta'lim muassasasida bolalarning o‘zaro munosabatlarini kuzatish va monitoring qilish tizimi bo‘lishi kerak. Bu bezorilik holatlarini aniqlashga va ularga tezda javob berishga yordam beradi.

Bezorilikka javob berish

Darhol aralashuv:
Bezorilik aniqlanganda, kattalar darhol aralashishlari kerak. Bunga bunday xatti-harakatlarning qabul qilinishi mumkin emasligini tushuntirish, jabrlanuvchilarga yordam berish va bezorilarga nisbatan tegishli intizomiy choralar ko‘rish kiradi.

Tiklanishga ko‘maklashish:
Bezorilik holatlaridan so‘ng, barcha jalb qilingan bolalarga munosabatlar va ishonchni tiklashga yordam berish muhimdir. Bu o‘zaro tushunish va hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan guruh muhokamalari, o‘yinlar va mashqlarni o‘z ichiga olishi mumkin.

Ota-onalarning qo‘llab-quvvatlashi:
Ota-onalar bulling holatlari haqida xabardor bo‘lishlari va kelajakda bunday vaziyatlarga javob berish va oldini olish jarayoniga jalb qilinishi kerak.

Bolalar bog'chasida bezorilik barcha manfaatdor tomonlarning e’tiborini va harakatlarini talab qiladigan jiddiy muammodir. Bezorilikning oldini olish va barcha bolalarni xavfsiz va qo‘llab-quvvatlovchi muhit yaratish har bir bolaning sog'lom rivojlanishi va farovonligi yo'lidagi asosiy qadamdir.