Bolalar sog‘ligi
Tishlarning noto‘g‘ri joylashuvi (okklyuziya)ni yuz shakli va jag‘lar holati orqali baholash — ortodontik diagnostikada muhim bosqich hisoblanadi. 1. Yuz va bosh suyagi shakli Yuz va bosh suyagi shakli prikus turi haqida muhim ma’lumot berishi mumkin. Masalan, uzunchoq yuz shakli ko‘p hollarda distal prikus (orqa prikus)
Bolalar sog‘ligi
Hozirgi kunda integrativ tibbiyot va “noan’anaviy” usullar keng tarqalgan. Ular: * ko‘p hollarda klassik, isbotlangan tibbiyot bilan faqat qisman bog‘liq; * ko‘plab va qimmat tahlillarni tayinlaydi; * olingan natijalarni o‘z “normalari” bo‘yicha, ilm-fanga mos kelmaydigan tarzda talqin qiladi. Keling, ayrim tahlillarni ko‘rib chiqamiz. 1. Umumiy (klinik)
Bolalar sog‘ligi
Bolalarda vulva anatomiyasi Bolalar vulvasi: * kattalarnikidan anatomik jihatdan farq qiladi; * asosan estrogen yetishmovchiligi (gipoestrogeniya) bilan bog‘liq. Shuning uchun: * mexanik va kimyoviy ta’sirlarga nisbatan sezgir, * oson shikastlanadi va yallig‘lanadi. Yangi tug‘ilgan qizlarda maternal estrogenlar ta’siri 6 oygacha saqlanadi, shu davrda epiteliy qisman “kattalarga o‘xshash” bo‘
Bolalar sog‘ligi
Anemiya — qonda gemoglobin va/yoki eritrotsitlar miqdorining kamayishi. Eng ko‘p uchraydigan sabab — temir tanqisligi, biroq anemiyaning boshqa turlari ham mavjud. Nima qilish kerak? 1️⃣ Shifokor ko‘rigidan o‘tish Anemiya tasdiqlanganda: * temir preparatlari (afzal — uch valentli temir), * C vitamini, folat kabi ko-faktorlar bilan birga buyuriladi. Odatda: * gemoglobinni normaga keltirish
Bolalar sog‘ligi
Ko‘p onalar yoki tanishlar UZI xulosasi bilan xavotirlanib yozishadi: * Mitral klapan prolapsi * Ochiq oval teshik (OOT) * Qo‘shimcha xordalar (qo‘shimcha chordalar) * Bo‘lmachalararo to‘siq anevrizmasi Agar bolangizning UZI xulosasida shular yozilgan bo‘lsa, sizni tinchlantirish mumkin: Bu yurak nuqsoni emas. Bularning barchasi yurakning kichik rivojlanish anomaliyalari deb
Bolalar sog‘ligi
A gepatiti (Botkin kasalligi) – virusli jigar yallig‘lanishi bo‘lib, odatda surunkali shaklga o‘tmaydi va jigarni chuqur, qaytmas zararlanishiga olib kelmaydi. Qanday yuqadi? * iflos suv orqali; * yuqumlangan oziq-ovqatlar orqali; * maishiy kontakt (qo‘l, buyumlar, idish-tovoqlar) orqali; * jinsiy yo‘l bilan ham yuqishi mumkin. A gepatiti ko‘proq: * sanitariya-gigiyena sharoiti
Bolalar sog‘ligi
Ota-onalar ko‘pincha: “ko‘zcha qotib qolgan”, “qaymoqlab qoladi” deb ta’riflaydi. Asosiy sabab — ko‘z yoshining burun bo‘shlig‘iga oqib tushmasligi, ko‘z yoshining to‘planib qolishi va atrofida infeksiya qo‘shilishi. Nima uchun shunday bo‘ladi? Oddiy sharoitda: • tug‘ilish vaqtiga kelib ko‘z yoshi yo‘llarini
Bolalar sog‘ligi
Dunyo aholisi — 7,8 mlrd. 2020 yilda ularning 2,6 mlrd nafarida ortiqcha vazn (BMI yuqori) mavjud edi. 2035 yilga kelib: • 4 mlrddan ortiq odam semizlik muammosiga ega bo‘lishi kutilmoqda (5 yoshgacha bo‘lgan bolalar bundan mustasno). 5–19 yoshli bolalar orasida: • 2020 yilda BMI >30 kg/m²
Bolalar sog‘ligi
Bir yoshdan keyin ham bola jadal o‘sish va rivojlanishni davom ettiradi. Shu davrda: • immunitet; • asab tizimi; • suyak-umurtqa tizimi uchun vitamin va minerallar yetarli bo‘lishi juda muhim. Eng ko‘p uchraydigan defitsitlar • Temir defitsiti — gemoglobin sintezi va to‘qimalarni kislorod bilan ta’minlash uchun zarur. Tanqislik anemiya va boshqa
Anemiya — eritrotsitlar soni va/yoki ulardagi gemoglobin konsentratsiyasining kamayishi. Eng keng tarqalgan sabab — temir tanqisligi, ammo anemiyaning boshqa turlari ham mavjud. Temir tanqisligi anemiyasi (TTA) ko‘proq: • kichik yoshdagi bolalarda; • o‘smir qizlarda; • reproduktiv yoshdagi ayollarda (xususan, homilador va emizikli ayollarda) uchraydi. Odatda temirni: • gem temir — go‘sht mahsulotlaridan; • no-gem
Bolalar sog‘ligi
Bolada pulsni tekshirish — yurak-qon tomir tizimi holatini baholashning muhim qismidir. Pulsning asosiy xususiyatlarini bilish va uni to‘g‘ri o‘lchay olish orqali ota-onalar bolaning holatini baholab, zarur bo‘lganda o‘z vaqtida shifokorga murojaat qilishlari mumkin. Pulsning uchta asosiy ko‘rsatkichi 1. Yurak urish tezligi Yurakning bir daqiqada necha
Bolalar sog‘ligi
Vertikal holat 6 oygacha bolani uzoq vaqt tik holatda ushlab turish umurtqaga ortiqcha yuklama beradi. Mushak tonusi nomutanosibligi Yangi tug‘ilganlarda mushak tonusi bir xil bo‘lmasligi mumkin, bu keyinchalik qomat buzilishiga olib keladi. Bolani “o‘tirg‘izish” Bola mustaqil o‘tirishni o‘rganmaguncha uni majburan o‘tirg‘izish tavsiya
Bolalar sog‘ligi
Kattalarning qariyb yarmida mushak-skelet muammolari mavjud bo‘lib, ularning ko‘pchiligi bolalikda boshlangan. Shu sababli erta yoshdan to‘g‘ri rivojlanish va korreksiyaga e’tibor berish zarur. Fizik faollik ahamiyati: * umurtqa va mushaklarning to‘g‘ri shakllanishi * qomat buzilishining oldini olish * skolioz, kifoz, yassi oyoqlikni erta aniqlash Qachon shifokorga murojaat
Bolalar sog‘ligi
Ko‘rishning pasayishi bolaga og‘riq bermaydi, shuning uchun bola shikoyat qilmaydi. Bolalarda vizual tajriba yo‘q — ular norma qanday bo‘lishini bilmaydi. Shu sababli profilaktik ko‘riklar nihoyatda muhim. Ko‘riklar jadvali: * Tug‘ilganda — chala tug‘ilganlar retinopatiyasi va tug‘ma nuqsonlarni istisno qilish * 2 oy — qovoqlar va ko‘
Bolalar sog‘ligi
Avvallari bu kasallik haqida faqat kitoblarda o‘qirdik, bugun esa real hayotda uchrayapti. Koklyush — og‘ir bakterial infeksiya bo‘lib, kuchli, tutqanoqli, qusishgacha, nafas to‘xtashigacha, hatto talvasagacha olib boruvchi yo‘tal bilan kechadi. Yo‘tal 3 oygacha davom etishi mumkin, shu sababli u “100 kunlik yo‘tal” deb ham
Konditsionerlar — ayniqsa issiq iqlim sharoitida zamonaviy hayotning ajralmas qismi. Biroq savol tug‘iladi: ular kasalliklarga sabab bo‘lishi mumkinmi? Menga ko‘p so‘rashadi: “Konditsioner sizga to‘g‘ridan-to‘g‘ri sovuq havo uryapti, nega kasal bo‘lmaysiz?” Javob: YO‘Q, kasal bo‘lmayman. Shaxsiy fikrimcha, bizning mintaqa aholisi konditsionerlarni